وێب 2.0 (Web 2.0)

وێب 2.0 ئاماژە بەو دووەم قۆناغی گەورەی گەشەکردنی ئینتەرنێت دەکات، کە بەگشتی تێدەگرین لە سەرەتا هەتا ناوەڕاستی هەزارەی نوێدا دەرکەوت، کە نیشانەی گواستنەوەیەکە لە سروشتی جێگیر و تەنیا-خوێندنەوەی وێب 1.0 بەرەو ئینتەرنێتێکی دینامیکیتر و کارلێکدارتر و بەشدارتر. تایبەتمەندی سەرەکی وێب 2.0 ناوەڕۆکی بەکارهێنەر-دروستکراوە، واتە بەکارهێنەری ئاسایی ئینتەرنێت، نەک تەنیا خاوەنی ماڵپەڕ یان بڵاوکەرەوەی پیشەیی، توانای دروستکردن و بڵاوکردنەوە و لێنووسین و گۆڕینی ناوەڕۆکیان بەدەستهێنا ڕاستەوخۆ لە ڕێگەی وێبگەڕەکانیانەوە.

ئەم گواستنەوەیە بەهۆی پێشکەوتنی گەورەی تەکنیکییەوە هاند درا کە ڕێگەی دا لاپەڕەی وێب بەشێوەیەکی دینامیکی نوێ بکرێتەوە بەبێ پێویستی بە بارکردنەوەی تەواوی لاپەڕەکە، کە ئەزموونی دەوڵەمەندی هاوشێوەی ئەپلیکەیشنی دابین کرد کە پلاتفۆرمی وەک تۆڕی سۆشیال میدیا و بلۆگ و ویکی و ماڵپەڕی هاوبەشکردنی ڤیدیۆ لەسەری بنیاد نراون. کۆمپانیای وەک فەیسبووک و یوتیوب و ویکیپیدیا و تویتەر بوونە نیشانەی ئەم سەردەمە، گۆڕینی ئینتەرنێت لە کۆمەڵێک بەڵگەنامەی دیجیتاڵی جێگیرەوە بۆ تۆڕێکی پەیوەستکراوی کارلێکی کۆمەڵایەتی و هاوکاری و دروستکردنی بەردەوامی ناوەڕۆک لەلایەن ملیاردان بەکارهێنەری ئاساییەوە.

تایبەتمەندییەکی ئابووری سەرەکی وێب 2.0 ئەوەیە کە لەکاتێکدا بەکارهێنەران زۆربەی زۆری ناوەڕۆک و بەهای لەسەر ئەم پلاتفۆرمانە دروست دەکەن، بەگشتی ژمارەیەکی بچووک لە کۆمپانیا گەورەکانی تەکنەلۆجیا خاوەن و کۆنترۆڵکەری بنیادی بنەڕەتین، وە بەدواداشدا زۆربەی بەهای ئابووری دەرچووی وەردەگرن، سەرەکیترین لە ڕێگەی ڕیکلامی ئامانجدارەوە کە لەسەر کۆکردنەوەی فراوانی داتای هەڵسوکەوتی بەکارهێنەر بنیاد نراوە. بەکارهێنەران بەگشتی داتاکانیان یان هەژمارەکانیان یان ناوەڕۆکی دیجیتاڵییان کە لەسەر ئەم پلاتفۆرمانە دروستیان دەکەن خاوەن نین، وە پلاتفۆرمەکان دەتوانن سنووردار بکەن یان داهات لێ وەربگرن یان دەستڕاگەیشتنیان بۆ ئەو ناوەڕۆکە بسڕنەوە بەگشتی بەگوێرەی بڕیاری خۆیان.

ئەم کۆبوونەوەی دەسەڵات و خاوەندارێتی داتا لەناو ژمارەیەکی بچووکی پلاتفۆرمی زاڵدا یەکێکە لە سەرەکیترین ڕەخنە لەسەر مۆدێلی وێب 2.0، وە ئەمە بەڕاستی ئەو کێشەیەیە کە تەکنەلۆجیای وێب 3.0، کە لەسەر بنیادی بلۆکچەین دروستکراوە، مەبەستی چارەسەرکردنیەتی. پشتیوانانی وێب 3.0 پێیان وایە بە بەکارهێنانی تۆڕی دیسەنترالایزد و خاوەندارێتی کریپتۆگرافی و ناسنامەی دیجیتاڵی بلۆکچەین-بنیاد، بەکارهێنەران دەتوانن کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆ و خاوەندارێتی ڕاستەقینە بەسەر داتا و سامانی دیجیتاڵ و کارلێکی ئۆنلاینی خۆیاندا بگەڕێننەوە، بەبێ پشتبەستن بە کۆمپانیایەکی ناوەندی کە ئەو پەیوەندییە بەڕێوە ببات و داهات لێ وەربگرێت لەبری ئەوان.

سەرەڕای ڕەخنەکانی لێکراوە، وێب 2.0 هێشتا مۆدێلی زاڵی پشتی زۆربەی ئینتەرنێتی بەکارهاتووی ڕۆژانەی خەڵکە، وە تێگەیشتن لە خاڵە بەهێزەکانی، وەک ئاسانی بەکارهێنان و کارلێکی دەوڵەمەند، هەروەها لاوازییە پێکهاتەییەکانی سەبارەت بە خاوەندارێتی داتا و ناوەندگەرایی، پێناسەیەکی بنەڕەتی دابین دەکات بۆ تێگەیشتن لە بۆچی وێب 3.0 دەرکەوت و چ کێشەی دیاریکراوێک هەوڵدەدات چارەسەری بکات.