ئۆپن سۆرس (Open Source)
ئۆپن سۆرس ئاماژە بەو سۆفتوێرانە دەکات کە کۆدی بنەڕەتی بۆ گشت خەڵک بەردەستە، بۆ ئەوەی هەر کەسێک بتوانێت تەماشای بکات و بەکاری بهێنێت و بیگۆڕێت و بڵاوی بکاتەوە، بەگشتی لەژێر مۆڵەتێکدا کە مەرجەکانی ئەو بەکارهێنانە دیاری دەکات. ئەمە لە بەرامبەر سۆفتوێری داخراوی سەرچاوە یان موڵکیدا وەستاوە، کە تێیدا کۆدەکە تایبەت دەمێنێتەوە بۆ کۆمپانیا یان کەسی خاوەنی، وە بەکارهێنەران تەنیا دەتوانن لەگەڵ بەرهەمی کۆتاییدا مامەڵە بکەن بەبێ ئەوەی بزانن چۆن لە ناوەوە کاردەکات.
ئۆپن سۆرس بنەمایەکی بنەڕەتیی پیشەسازی کریپتۆکۆرەنسییە. بیتکۆین، یەکەم و بەناوبانگترین کریپتۆکۆرەنسی، لە ساڵی 2009دا وەک سۆفتوێری ئۆپن سۆرس بڵاوکرایەوە، وە کۆدی تەواوی لەو کاتەوە بۆ گشت خەڵک بەردەست بووە، کە ڕێگە بە هەر کەسێک لە جیهاندا دەدات بە وردی تەماشای چۆنیەتی کارکردنی پرۆتۆکۆڵەکە بکات، تایبەتمەندییە سەلامەتیەکانی پشتڕاست بکاتەوە، و تەنانەت گۆڕانکاری پێشنیاز بکات لە ڕێگەی پرۆسەی گەشەپێدانی کۆمەڵگا-بەڕێوەبراوەوە. ئیتریەم و زۆربەی زۆری بلۆکچەینە گەورەکانی دواتر هەمان ئەم شێوازی ئۆپن سۆرسیان وەرگرت، وە کۆدەکانیان لەسەر پلاتفۆرمی وەک GitHub بڵاوکردەوە بۆ پێداچوونەوەی گشتی.
سوودی سەرەکی کۆدی بلۆکچەینی ئۆپن سۆرس، دروستکردنی متمانەیە لە ڕێگەی شەفافییەوە. لەبەر ئەوەی هەر کەسێک، لەوانە توێژەرانی سەلامەتی سەربەخۆ، دەتوانن کۆدەکە بپشکنن، ئەگەری دۆزینەوە و ڕاپۆرتکردنی لاوازی و هەڵەکان پێش ئەوەی بەخراپی بەکاربهێنرێن زیاتر دەبێت، وە بەکارهێنەران پێویست ناکات تەنیا متمانە بە قسەکانی کۆمپانیایەک بکەن دەربارەی چۆنیەتی کارکردنی پرۆتۆکۆڵێک، چونکە دەتوانن ڕاستەوخۆ پشتڕاستی بکەنەوە. ئەم شەفافییە بەتایبەتی گرنگە لە کریپتۆکۆرەنسیدا، کە تێیدا سۆفتوێرەکە ڕاستەوخۆ کۆنترۆڵی بەهای دارایی ڕاستەقینە دەکات، وە هەر عەیبێکی شاراوە یان دەرگایەکی پشتەوە دەتوانێت ببێتە هۆی زیانێکی گەورە.
ئۆپن سۆرس هەروەها ڕێگە بە مۆدێلێکی گەشەپێدانی هاوبەش دەدات کە تێیدا گەشەپێدەران لە سەرانسەری جیهانەوە، زۆرجار بەبێ هیچ پەیوەندییەکی فەرمی لەگەڵ تیمی دامەزرێنەردا، دەتوانن بەشداری چاکسازی بکەن یان هەڵە چاک بکەنەوە یان ئەپلیکەیشنی تەواو نوێ لەسەر پرۆتۆکۆڵێکی بوونی بنیاد بنێن. ئەمە ڕێگەی داوە بە دنیای کریپتۆ کە پەرەبگرێت زۆر زیاتر لەوەی هەر کۆمپانیا یان تیمێکی تاک بتوانێت بەتەنها بنیادی بنێت، لەگەڵ هەزاران ئەپلیکەیشنی دیسەنترالایزد و واڵێت و ئامرازی بنیادکراو لەسەر بناغەی بلۆکچەینی ئۆپن سۆرس وەک بیتکۆین و ئیتریەم.
گرنگە ئاماژە بەوە بدرێت کە نەک هەموو پرۆژەیەکی کریپتۆ بەتەواوی ئۆپن سۆرسە، وە هەندێک هەڵدەبژێرن بەشێک لە کۆدی خۆیان تایبەت بهێڵنەوە بۆ هۆکاری ڕکابەری یان سەلامەتی. زۆرجار پێشنیار دەکرێت بۆ بەکارهێنەر و وەبەرهێنەری ئایندە کە پشکنینی ئەوە بکەن ئایا کۆدی پرۆژەیەک بۆ گشتی بەردەستە و بە چالاکی چاودێری دەکرێت، چونکە نەبوونی شەفافیەت هەندێکجار دەتوانێت نیشانەیەکی ئاگاداری بێت، هەرچەندە بەخۆیەوە بەڵگەی ئۆتۆماتیکی مەبەستی ناڕاست نییە.