بیتکۆین چییە و چۆن کاردەکات؟
یەکەم دراوی کریپتۆیی
بیتکۆین یەکەم دراوی کریپتۆییە، ساڵی ٢٠٠٩ دەستپێکرا لەلایەن دروستکەرێکی نەناسراوەوە (یان گروپێک) بە ناوی ساتۆشی ناکاماتۆ. بیرۆکەیەکی هێنا کە پێشتر سەرکەوتنی نەسەلمابوو: پارەی دیجیتاڵ کە دەتوانرێت ڕاستەوخۆ لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر بنێردرێت، لە هەر شوێنێکی جیهان، بەبێ بانک یان ناوەندی پارەدان لە ناوەڕاست.
مامەڵەکانی بیتکۆین چۆن کار دەکەن
هەر مامەڵەیەکی بیتکۆین لەسەر بلۆکچەینی بیتکۆین تۆمار دەکرێت، ئەو تۆمارە گشتییە هاوبەشەی کە لە بلۆکچەین چییە؟ ڕێنمایی بۆ سەرەتاییان باسمان کرد. کاتێک بیتکۆین دەنێریت، مامەڵەکە بۆ تۆڕێکی جیهانی کۆمپیوتەر بڵاو دەکرێتەوە، پشتڕاست دەکرێتەوە، و بۆ هەمیشە زیاد دەکرێت بۆ ئەو تۆمارە. هیچ بانکێک پەسەندی ناکات، و هیچ دام و دەزگایەکی ناوەندی ناتوانێت هەڵیبوەشێنێتەوە دوای پشتڕاستکردنەوەی.
| تۆڕی بیتکۆین | گواستنەوەیەکی بانکی | |
|---|---|---|
| کێ ڕەزامەندی لەسەری دەدات | تۆڕەکە، بە پشکنینی بیرکارییەکە | دامەزراوەیەکی ناسراو، لە کاتی کارکردنیدا |
| ئایا دواتر دەکرێت بگەڕێنرێتەوە | نەخێر، دوای ئەوەی پشتڕاست کرایەوە | هەندێک جار، لەلایەن ئەو دامەزراوەیەی ناردوویەتی |
| چی دەسەلمێنێت کە هی تۆیە | کلیلێکی تایبەت کە تەنها تۆ هەیت | هەژمارێک بە ناوی تۆ لە تۆمارەکانی بانکدا |
| تۆمارەکە لە کوێ دەژی | لەسەر هەموو کۆپییەکی تۆمارەکە، لە جیهاندا | لە ناو بنکەدراوەی یەک دامەزراوەدا |
بۆچی بڕی دیاریکراو هەیە؟
یەکێک لە تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی بیتکۆین کەمیایی: تەنها ٢١ ملیۆن بیتکۆین بوونی دەبێت، سنوورێک کە لە کۆدی بنەڕەتیدا نووسراوە. بیتکۆینی نوێ بە هێواشی بڵاو دەکرێتەوە لە ڕێگەی پرۆسەیەکەوە کە پێی دەڵێن مایتینگ، و ئەم ڕێژەیە هەر چوار ساڵ جارێک بەنیوە دادەبڕدرێت لە ڕووداوێکدا کە پێی دەڵێن “هاڵڤینگ”. ئەم کەمیاییە بنیاتنراوە زۆرجار بەراورد دەکرێت بە کانزا بەنرخەکان وەک زێڕ، بۆیە هەندێکجار بیتکۆینی پێدەڵێن “زێڕی دیجیتاڵ”.
مایتینگ چییە؟
مایتینگ ئەو پرۆسەیەیە کە تێیدا مامەڵە نوێکان پشتڕاست دەکرێنەوە و زیاد دەکرێن بۆ بلۆکچەین. مایتەرەکان هێزی کۆمپیوتەری بەکاردەهێنن بۆ چارەسەرکردنی مەتەڵێکی بیرکاری؛ یەکەم کەس کە چارەسەری بکات مافی زیادکردنی بلۆکی داهاتوو بەدەست دەهێنێت و بیتکۆینی نوێ وەک خەڵات وەردەگرێت. ئەم پرۆسەیە هەروەها ئەوەیە کە تۆڕەکە پارێزراو دەکات — دووبارە نووسینەوەی مێژووی مامەڵەکانی بیتکۆین پێویستی بە زاڵبوون بەسەر هێزی کۆمپیوتەری کۆی تۆڕی مایتینگی جیهانیدا هەیە، شتێک کە بەشێوەیەکی کرداری ئەستەمە.
سنووری دابینکراوی بیتکۆین، کە ٢١ ملیۆنە، لە ناو ئەو ڕێسایانەدا نووسراوە کە هەموو بەشدارێک کاری پێدەکات، و دراوی نوێ تەنها بە ڕێگای کانکردنەوە دەردەچێت، بە ڕێژەیەک کە بەدوای ماوەیەکدا نیو دەبێتەوە. هیچ لیژنەیەک دەنگی لەسەر نادات، و کەس ناتوانێت زیاتر لە دەرەوەی ئەو ڕێسایانە بەرهەم بهێنێت. ئەمە جۆرێکی جیاوازی کەمییە لە بەڵێنی چاپکردنی کەمتر.
جزدانەکانی بیتکۆین و خاوەندارێتی
“خاوەنداریێتی” بیتکۆین واتای کۆنترۆڵکردنی کلیلی تایبەتی پەیوەست بە ناونیشانێکی دیاریکراو لەسەر بلۆکچەینە — کۆدێکی نهێنی کە دەسەلمێنێت مافی جوڵاندنی ئەو پارەیەت هەیە. جزدانەکان ئامرازەکانن کە بۆ هەڵگرتن و بەڕێوەبردنی ئەم کلیلانە بەکاردێن. بەوردی زیاتر ئەم بابەتە لە جزدانی خۆتایبەت بەرامبەر جزدانی ئەمانەتی باس دەکەین.
بۆچی نرخی بیتکۆین زۆر دەگۆڕێت؟
بیتکۆین لە بازاڕی کراوەدا لە سەرانسەری جیهان مامەڵەی پێدەکرێت، و نرخەکەی وەک هەر کاڵایەکی تری مامەڵەکراو بە داواکاری و دابینکردن دیاری دەکرێت — بەڵام بە بازاڕێکی زۆر بچووکتر و گۆڕانکاری زیاتر لە بەراورد لەگەڵ دراوە نەریتییەکان یان بۆرسەکان. هەواڵ و ئاراستەکانی وەرگرتن و گۆڕانکاری ئابووری گشتی دەتوانن نرخەکەی بەشێوەیەکی دیار بجوڵێنن لە ماوەی یەک ڕۆژدا. ئەم گۆڕانکارییە هۆکارێکی سەرەکییە بۆ ئەوەی فێرکارانی دارایی زۆرجار پێشنیار دەکەن پێش کڕین، سامانەکە بە باشی تێبگەیت و تەنها ئەو پارەیە بەکاربهێنیت کە توانای بینینی گۆڕانکاری تێدا هەیە.
بیتکۆین لە عێراق
حەزکردن بۆ بیتکۆین لەنێو بەکارهێنەرانی عێراقیدا زیادی کردووە، وەک هەڵگری بەها یان وەک ڕێگەیەک بۆ گواستنەوەی پارە بەسەر سنوورەکاندا بەبێ پشتبەستن بە ڕێگای بانکی نەریتی. ئەگەر بەدوای کڕینی ڕاستەوخۆی بیتکۆیندا دەگەڕێیت، کوردکۆین ڕێگایەکی سادە و پشتڕاستکراوی بۆ ئەمە دابین دەکات — ڕێنمایی تەواوی کڕینی بیتکۆین هەموو پرۆسەکە ڕوون دەکاتەوە.
بیتکۆین بەرامبەر دراوە کریپتۆییە ترەکان
بیتکۆین یەکەم دراوی کریپتۆیی بوو، بەڵام ئێستا هەزاران دراوی تر بوونیان هەیە، هەریەکەیان ئامانجی جیاواز، لە دراوە جێگیرەکان وەک USDT، کە بۆ پاراستنی بەهایەکی جێگیر دیزاین کراون، بۆ تۆڕەکان کە بۆ کارپێکردنی ئەپەکان دروستکراون. یەکەمجار تێگەیشتن لە بیتکۆین بناغەت دەداتێ بۆ تێگەیشتن لە هەموو ئەوەی دوایی هاتووە.
