واڵێت
زۆرجار واڵێتی کریپتۆ بە هەڵە وەک دەفرێکی بەرجەستە بۆ هەڵگرتنی کۆین دادەنرێت، بەڵام لە ڕاستیدا واڵێت دراوەکانت هەڵناگرێت. کۆینەکانت هەمیشە لەسەر بلۆکچەین دەمێننەوە، و واڵێت تەنها ئامرازێکە کە کلیلە کۆدکراوەکانت هەڵدەگرێت، بەتایبەتی کلیلی نهێنیت.
هەر واڵێتێک لەسەر دوو کلیل بنیاد نراوە: کلیلی گشتی، کە ئەدرێسەکەت لێ دروست دەبێت بۆ وەرگرتنی پارە، و کلیلی نهێنی، کە پێویستە بە وردی بیپارێزیت، چونکە تاکە شتێکە خاوەندارییەت پیشان دەدات و مۆڵەتی خەرجکردن دەدات. ئەوەی کلیلی نهێنی کۆنترۆڵ بکات، پارەکانیش کۆنترۆڵ دەکات.
واڵێتەکان بەگشتی دەکەونە ناو دوو جۆرەوە: گەرم و سارد. واڵێتی گەرم بەردەوام بەستراوەتەوە بە ئینتەرنێتەوە، وەک ئەپی مۆبایل یان هەژماری ئێکسچەینج، گونجاون بۆ مامەڵەی ڕۆژانە بەڵام مەترسی هاککردنیان زیاترە. واڵێتی سارد بەپێچەوانەوە، کلیلی نهێنیت بە تەواوی لە دەرەوەی ئینتەرنێت هەڵدەگرن، وەک واڵێتی بەرجەستە و واڵێتی کاغەز.
هەروەها واڵێتی کاستۆدیاڵ و نا-کاستۆدیاڵ هەن. لە واڵێتی کاستۆدیاڵدا، وەک ئەوەی لەسەر ئێکسچەینجێکی مەرکەزی بەکاری دەهێنیت، لایەنێکی سێیەم کلیلە نهێنییەکانت هەڵدەگرێت. لە واڵێتی نا-کاستۆدیاڵدا، تەنها خۆت کۆنترۆڵی کلیلەکانت دەکەیت، ئەمەش هێزێکە بەڵام بەرپرسیارێتیش لەگەڵ خۆیدا دەهێنێت.
زۆربەی واڵێتە نوێیەکان ‘دەستەواژەی تۆو’ بەکاردێنن، بریتییە لە ١٢ یان ٢٤ وشەی هەڕەمەکی وەک باکئەپی کلیلە نهێنییەکانت. هەرکەسێک ئەم دەستەواژەیە بەدەستبهێنێت دەتوانێت بە تەواوی واڵێتەکەت بگەڕێنێتەوە، بۆیە هەرگیز نابێت بە دیجیتاڵی هەڵبگیرێت یان لەگەڵ کەسێکی تر هاوبەش بکرێت.
کاتێک واڵێتێک هەڵدەبژێریت، بیر لەوە بکەرەوە چۆن دەتەوێت کریپتۆکەت بەکاربێنیت. ئەگەر لەسەر کۆردکۆین چالاکیت لە مامەڵەکردندا هەیە، هەڵگرتنی بەشێک لە پارەکانت لە واڵێتێکی گەرمدا گونجاوە. ئەگەر بۆ ماوەیەکی درێژ هەڵیدەگریت، گواستنەوەی زۆربەی پارەکانت بۆ واڵێتێکی بەرجەستە مەترسییەکانت زۆر کەم دەکاتەوە. لەبیرت نەچێت، لە جیهانی کریپتۆدا، خۆت بانکی خۆتیت.
