هک The DAO در سال 2016: چگونه اتریوم به دو بخش تقسیم شد
یک آزمایش جاه‌طلبانه
در سال 2016، پروژه‌ای به نام “The DAO” (سازمان خودگردان غیرمتمرکز) بر روی بلاک‌چین اتریوم راه‌اندازی شد که به عنوان یکی از جاه‌طلبانه‌ترین آزمایش‌های دنیای ارز دیجیتال شناخته می‌شد: نهادی شبیه به یک صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر که کاملاً توسط کد و رأی‌گیری دارندگان توکن کنترل می‌شد، بدون اینکه ساختار شرکتی سنتی در پشت آن باشد. این پروژه معادل بیش از 100 میلیون دلار اتریوم را در آن زمان جمع‌آوری کرد که آن را به یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای تأمین مالی در تاریخ تا آن لحظه تبدیل کرد.
نقص فنی
کد The DAO دارای نقصی در نحوه مدیریت درخواست‌های برداشت بود که به یک مهاجم اجازه می‌داد قبل از اینکه قرارداد هوشمند بتواند موجودی داخلی را به‌روزرسانی کند، دوباره درخواست برداشت کند — نوعی آسیب‌پذیری که اکنون به طور گسترده به عنوان حمله “بازگشتی” (Reentrancy) شناخته می‌شود. با استفاده از این نقص، مهاجم بخش بزرگی از سرمایه The DAO — حدود یک‌سوم کل مبلغ جمع‌آوری شده — را به یک حساب جداگانه سرقت کرد.
تصمیمی که پس از آن اتخاذ شد
جامعه اتریوم با پرسشی بی‌سابقه روبرو شد: آیا باید تاریخچه شبکه تغییر کند تا سرقت جبران شود، یا باید به اصل اساسی «تغییرناپذیری تراکنش‌های بلاک‌چین» پایبند ماند، حتی اگر به قیمت ضرر مالی سنگین برای قربانیان تمام شود؟ پس از بحث‌های شدید، اکثریت جامعه از یک «هارد فورک» حمایت کردند — تغییری هماهنگ در پروتکل که عملاً تراکنش‌های مخرب را خنثی کرد و وجوه سرقت شده را به صاحبان اصلی بازگرداند.
انشعاب: اتریوم و اتریوم کلاسیک
همه با این رویکرد موافق نبودند. اقلیتی در جامعه معتقد بودند که تغییر تاریخچه بلاک‌چین — حتی برای بازگرداندن پول‌های سرقتی — وعده اصلی تغییرناپذیری را می‌شکند که بلاک‌چین را از ابتدا به یک سیستم قابل اعتماد تبدیل کرده بود. این گروه به کار بر روی زنجیره اصلی و تغییر نیافته ادامه دادند که به اتریوم کلاسیک (ETC) معروف شد. زنجیره‌ای که هارد فورک را اجرا کرد، به آنچه اکنون به سادگی اتریوم (ETH) نامیده می‌شود تبدیل شد — که امروزه یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های ارز دیجیتال در جهان است.
| زنجیره انشعاب یافته | زنجیره تغییر نیافته | |
|---|---|---|
| اقدام انجام شده | تراکنش‌های مخرب را خنثی کرد | تاریخچه را همان‌طور که ثبت شده بود ادامه داد |
| اصل مورد تأکید | بازگرداندن پول به کسانی که آن را از دست داده بودند | تاریخچه‌ای که هیچ اکثریتی نمی‌تواند آن را بازنویسی کند |
| هزینه پذیرفته شده | دخالت در دفتر کلی که قرار بود نفوذناپذیر باشد | پذیرش ضررها در همان‌جایی که رخ دادند |
| نام امروزی | اتریوم | اتریوم کلاسیک |
چرا این رویداد همچنان اهمیت دارد
هک The DAO یکی از پربحث‌ترین مطالعات موردی در حاکمیت بلاک‌چین است، زیرا صنعت را مجبور کرد با یک چالش فلسفی واقعی روبرو شود: آیا تاریخچه بلاک‌چین واقعاً هرگز تغییرناپذیر است، یا یک جامعه می‌تواند — و باید — زمانی که فاجعه‌ای بزرگ رخ می‌دهد مداخله کند؟ هیچ پاسخ جهانی مورد توافقی وجود ندارد و انشعاب اتریوم/اتریوم کلاسیک به عنوان نمونه‌ای زنده از جامعه‌ای باقی مانده است که به دو نتیجه متفاوت رسیده است.
درس‌هایی برای امنیت قرارداد هوشمند
علاوه بر بحث‌های حاکمیتی، خود نقص فنی — بازگشتی — به یکی از پرمطالعه‌ترین دسته‌های آسیب‌پذیری در توسعه قرارداد هوشمند تبدیل شد و مستقیماً نحوه نوشتن و بازبینی کدهای قرارداد توسط توسعه‌دهندگان را تغییر داد. بسیاری از استانداردهای امنیتی توسعه بلاک‌چین امروزه به دلیل درس‌هایی است که مستقیماً از این رویداد گرفته شده است.
مطالعه بیشتر
برای مطالعه یک مورد اساسی دیگر در تاریخ ارز دیجیتال، این بار با تمرکز بر امنیت صرافی‌ها به جای امنیت قرارداد هوشمند، به فروپاشی Mt. Gox نگاهی بیندازید، و برای درک عمیق‌تر از فناوری زیربنایی رویدادی مانند این، به بلاک‌چین چیست؟ راهنمای مبتدیان مراجعه کنید.
