همتا به همتا (P2P)
همتا به همتا که معمولاً P2P نوشته میشود، معماریای از شبکه را توصیف میکند که در آن مشارکتکنندگان — که همتا نامیده میشوند — برای تبادل اطلاعات، ارزش یا منابع مستقیماً با یکدیگر تعامل میکنند، بدون آنکه لازم باشد این تعامل از واسطه یا مرجعی متمرکز عبور کند. این اصل طراحی درست در بنیان کارکرد بیتکوین و بیشتر شبکههای بلاکچینی نشسته و آنها را بهطور بنیادین از سامانههای مالی و رایانشی سنتی و تحت کنترل مرکزی جدا میکند.
در یک تراکنش مالی سنتی، ارسال پول معمولاً به واسطهای مانند بانک یا پردازشگر پرداخت نیاز دارد تا تراکنش را وارسی کند، موجودی حسابها را بهروز کند و تضمین دهد انتقال معتبر است. در مقابل، در یک سامانهٔ همتا به همتای ارز دیجیتال، این نقش وارسی بهجای تمرکز در یک طرف مورد اعتماد، میان کل شبکهٔ مشارکتکنندگان توزیع شده است. وقتی کسی مستقیماً به کیف پول شخص دیگری بیتکوین میفرستد، آن تراکنش به نودهای توزیعشدهٔ شبکه منتشر و توسط آنها وارسی میشود، بدون آنکه بانک یا شرکت پرداختی در میانه باشد.
مدل همتا به همتا چند مزیت مهم دارد. نقاط خرابی واحد را حذف میکند، چون سرور مرکزیای وجود ندارد که اگر به خطر بیفتد یا خاموش شود کل شبکه را متوقف کند. همچنین نیاز به اعتماد به هر نهاد واحدی را کم میکند، چون قواعد و سازوکارهای اجماع شبکه — و نه سیاستهای داخلی یک شرکت — تعیین میکنند تراکنشها چگونه تأیید شوند. افزون بر این، سامانههای همتا به همتا معمولاً در برابر سانسور مقاومترند، چون هیچ نهاد واحدی قدرت یکطرفهٔ مسدود کردن تراکنش یک کاربر خاص یا دسترسی او به شبکه را ندارد.
فراتر از معماری بنیادین بیتکوین، مفهوم همتا به همتا در سراسر اکوسیستم گستردهتر کریپتو حضور دارد، از جمله در صرافیهای همتا به همتای ارز دیجیتال که در آنها خریداران و فروشندگان بهجای دفتر سفارش متمرکز، مستقیماً با هم معامله میکنند و اغلب برای اطمینان از انجام منصفانهٔ معامله از سازوکار امانی استفاده میشود. شناخت فناوری همتا به همتا توضیح میدهد چرا شبکههای غیرمتمرکز ارز دیجیتال میتوانند بدون تکیه بر هیچ شرکت، دولت یا نهاد مالی واحدی قابلاتکا و امن کار کنند.