وب ۱.۰
وب ۱.۰ به نخستین مرحلهٔ وب جهانگستر اشاره دارد که تقریباً از معرفی عمومی آن در اوایل دههٔ ۱۹۹۰ تا حدود ابتدای دههٔ ۲۰۰۰ ادامه یافت. اغلب آن را «وب فقطخواندنی» مینامند، چون وبسایتهای آن دوره عمدتاً صفحههایی ایستا از متن، تصویر و پیوندهای ساده بودند که کاربران میتوانستند ببینندشان اما نمیتوانستند با آنها تعامل کنند، نظر بگذارند یا به شکلی معنادار تغییرشان دهند.
در دورهٔ وب ۱.۰، ساختن یک وبسایت به دانش فنی تخصصی HTML نیاز داشت و اکثریت قاطع کاربران اینترنت مصرفکنندهٔ محتوا بودند نه سازندهٔ آن. ابزارهای ارتباطی بیشتر به ایمیل و انجمنهای ساده محدود میشد و اینترنت عمدتاً مانند کتابخانه یا بروشوری دیجیتال کار میکرد: سازمانها و افراد اطلاعاتی منتشر میکردند تا دیگران بخوانند، شبیه کار روزنامه یا دانشنامه، بدون هیچ سازوکار درونی برای اینکه خوانندگان پاسخ دهند، مشارکت کنند یا مستقیماً با محتوا و با یکدیگر درگیر شوند.
این دوره بنیان فنی ضروری هر آنچه بعد آمد را گذاشت و پروتکلهای اصلی اینترنت و ساختار پایهای پیوند و دسترسی به اطلاعات میان وبسایتهای مختلف از راه لینک را بنا نهاد. اما جریان بنیادین یکطرفهٔ اطلاعات، از صاحب سایت به بازدیدکننده، به این معنا بود که اینترنت در آن دوره در مقایسه با آنچه در راه بود، توان اجتماعی و تعاملی نسبتاً محدودی داشت.
شناخت وب ۱.۰ بیش از هر چیز بهعنوان نقطهٔ مرجعی برای درک تحول شگفتانگیز اینترنت مفید است. این مرحله در برابر وب ۲.۰ قرار میگیرد که تعامل، محتوای کاربرساخته و پلتفرمهای اجتماعی را آورد، و در برابر وب ۳.۰ که بر فناوری بلاکچین بنا شده تا تمرکززدایی بیاورد و به کاربران مالکیت مستقیم دادهها و داراییهای دیجیتالشان را بدهد. هر مرحله الگویی متمایز از رابطهٔ مردم با اینترنت است، و دنبال کردن این مسیر توضیح میدهد چرا فناوریهای وب ۳.۰ مبتنی بر بلاکچین اغلب گام تکاملی بزرگ بعدی در توسعهٔ اینترنت خوانده میشوند.
هرچند وب ۱.۰ با معیارهای امروز ابتدایی به نظر میرسد، فناوریهای اصلی آن از جمله HTML، پروتکل انتقال ابرمتن و مرورگرهای پایهای وب همچنان اجزای بنیادینی هستند که هر نسل بعدی اینترنت، از جمله پیشرفتهترین اپلیکیشنهای وب ۳.۰ امروز، بر آنها ساخته میشود و به آنها وابسته است.