دفتر کل (Ledger)

دفتر کل سندی از تراکنش‌های مالی است و در بستر ارز دیجیتال به پایگاه دادهٔ زیرینی اشاره دارد که یک بلاک‌چین نگه می‌دارد تا هر انتقال ارزشی را که تا امروز روی شبکه رخ داده ثبت کند. برخلاف دفتر سنتی که یک بانک یا نهاد واحد نگه می‌دارد، دفتر بلاک‌چین توزیع‌شده است؛ یعنی هزاران رایانه در سراسر جهان نسخه‌های یکسانی از آن دارند و به‌جای یک مرجع مرکزی، با اجماع به‌روزرسانی می‌شود.

ویژگی تعیین‌کنندهٔ دفتر بلاک‌چین این است که فقط افزودنی است. تراکنش‌های تازه به انتهای زنجیره اضافه می‌شوند، اما رکوردهای موجود پس از تأیید شدن و قرار گرفتن زیر بلاک‌های بعدی دیگر قابل تغییر یا حذف نیستند. این تغییرناپذیری با هشینگ رمزنگاری اجرا می‌شود: هر بلاک ارجاعی به هش بلاک پیشین دارد، بنابراین تغییر هر تراکنش گذشته مستلزم محاسبهٔ دوبارهٔ همهٔ بلاک‌های بعد از آن در اکثریت شبکه است؛ کاری که با رشد زنجیره از نظر محاسباتی ناممکن می‌شود.

این را اغلب دفتر کل توزیع‌شده می‌نامند و همان نوآوری بنیادینی است که به ارزهای دیجیتال اجازه می‌دهد بدون بانک مرکزی یا اتاق پایاپای که هر تراکنش را وارسی کند کار کنند. به‌جای آن، مشارکت‌کنندگان شبکه — چه ماینرها در سامانهٔ اثبات کار و چه اعتبارسنج‌ها در اثبات سهام — تراکنش‌ها را بر اساس همان قوانین مشترک مستقلاً بررسی و ثبت می‌کنند، و دفتر حاصل به تنها منبع حقیقتی تبدیل می‌شود که همه می‌توانند به آن اعتماد کنند بی‌آنکه لازم باشد به یکدیگر اعتماد کنند.

بیرون از حوزهٔ ارز دیجیتال، واژهٔ Ledger در محصولات کیف پول سخت‌افزاری هم دیده می‌شود؛ مشهورترینشان دستگاه‌های شرکت لجر است که کلیدهای خصوصی کاربر را آفلاین و درون یک تراشهٔ امن نگه می‌دارد. این کاربردی جداگانه اما مرتبط از همان واژه است و به دستگاهی فیزیکی اشاره دارد، نه به خود سند تراکنش‌ها.

چون هر تراکنش روی یک دفتر بلاک‌چین عمومی برای هر کسی که بخواهد ببیند قابل مشاهده است، بلاک‌چین‌ها را اغلب شفاف می‌نامند، هرچند هویت پشت آدرس‌های کیف پول معمولاً مستعار باقی می‌ماند. هر کسی می‌تواند با یک مرورگر بلاک‌چین دفتر را مرور کند و موجودی‌ها، تاریخچهٔ تراکنش‌ها و عرضهٔ کل یک ارز دیجیتال را در هر لحظه وارسی کند.

درک دفتر کل به‌عنوان لایهٔ بنیادین ثبت اطلاعات در یک بلاک‌چین توضیح می‌دهد چرا ارزهای دیجیتال در برابر تقلب، خرج مضاعف و بازنویسی یک‌جانبهٔ تاریخ مقاوم شمرده می‌شوند، و چرا اعتماد به این سامانه از ریاضیات و وارسی توزیع‌شده می‌آید، نه از یک نهاد مورد اعتماد واحد.