ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC)

ارز دیجیتال بانک مرکزی یا CBDC شکل دیجیتال پول رسمی یک کشور است که مستقیماً توسط بانک مرکزی آن منتشر می‌شود، نه توسط شرکت‌های خصوصی یا شبکه‌های غیرمتمرکز. هرچند در ظاهر شباهت‌هایی با ارز دیجیتال دارد — وجود دیجیتال و گاهی استفاده از فناوری‌های نزدیک به بلاک‌چین — اما CBDC در یک نکتهٔ اساسی کاملاً متفاوت است: کاملاً متمرکز است، دولت منتشرکننده آن را کنترل می‌کند و درست مانند اسکناس، پول قانونی به شمار می‌رود.

دولت‌ها و بانک‌های مرکزی در سراسر جهان به چند دلیل اعلام‌شده سراغ CBDC رفته‌اند: نوسازی زیرساخت پرداخت، گسترش دسترسی مالی برای مردمی که به بانکداری سنتی دسترسی آسان ندارند، افزایش سرعت و کارایی پرداخت‌های داخلی و برون‌مرزی، و حفظ حاکمیت پولی در شرایطی که پول‌های دیجیتال خصوصی و استیبل‌کوین‌ها فراگیرتر می‌شوند.

CBDCها معمولاً در دو شکل اصلی عرضه می‌شوند. CBDC خرد برای استفادهٔ روزمرهٔ عموم مردم طراحی شده و در خریدهای روزانه مانند پول نقد دیجیتال عمل می‌کند. در مقابل، CBDC عمده برای استفاده میان نهادهای مالی در نظر گرفته شده و هدف اصلی‌اش بالا بردن کارایی تسویه‌های بین‌بانکی و تراکنش‌های بزرگ است.

درک تفاوت فلسفی کلیدی میان CBDC و ارزهای دیجیتالی مانند بیت‌کوین اهمیت دارد. ارزهای دیجیتال عمدتاً برای حذف نیاز به کنترل متمرکز و ارائهٔ جایگزینی برای نظام‌های پولی سنتی ساخته شدند. CBDCها اساساً رویکرد مقابل را نمایندگی می‌کنند: پولی دیجیتال که همان مراجع مرکزی ادارهکنندهٔ پول سنتی آن را منتشر و کاملاً کنترل می‌کنند؛ چیزی که می‌تواند به دولت‌ها دید و کنترلی جزئی‌نگر بر تراکنش‌های فردی بدهد و همین نگرانی مدافعان حریم خصوصی است.

برای کاربران کوردکوین، شناخت CBDC یک تمایز مهم را در گفت‌وگوی گسترده‌تر دربارهٔ پول دیجیتال روشن می‌کند: هر چیزی که «پول دیجیتال» نامیده می‌شود لزوماً اصول بنیادین کریپتو یعنی تمرکززدایی، مقاومت در برابر سانسور و استقلال از مرجع مرکزی را ندارد.